« ارائه ای از سینمافریک مرجع بزرگ فیلم و سریال بدون سانسور »
روزي روزگاري مردي بود
که ميخواست سن زمين را محاسبه کند
در گير و دار تلاش براي يافتنش
با تهديدي خطير مواجه شد
يک روز زيباي بهاري،در پسديناي کاليفرنبا
1966.
کارها روي رواله و زندگي خوبه.
بجز براي يک نفر
يک ژئوشيمي دان به نام کلر پترسون
که همه به اسم "پت" ميشناختن
اون مي دونه که همه ي افراد دور و برش
از تهديدي پنهان در خطر هستند
و مصمم شده که به هر قيمتي که شده
خطر رو از بين ببره
هــمـراهــان عــزیـز ســیــنـما فــریــک, صــفـحـه ایــنــســتـاگـرام مــا بـا یـک و سـه مـیـلـیـون دنــبـال کـنـنـده از دســتـرس خــارج شــده, بــرای حـمایـت از مــا لـطـفـا صــفـحـه جــدیـد ایــنــسـتاگـرام مــا را دنــبــال کــنـیـد, آیــدی جدید: cinema.freakz
اما نميشه داستان پت پترسون رو بيان کرد
بدون اينکه برگرديم به گذشته هاي دور
به زماني که کره ي زمين
يعني خانه ي همه ي ما، ساخته شد
همون زماني که ستارگان ماده ي اصلي تشکيل دهنده ي زمين رو توليد کردند
"آهن"
براي هسته ي گداخته ي زمين
"اکسيژن"
براي سنگ ها،آب و هوا
"کربن"
براي الماس، و حيات
همراهان عزیز سینمافریک, متاسفانه پیج اینستاگرام ما بعد شش سال فعالیت توسط اینستاگرام غیرفعال شده, لطفا برای حمایت از ما پیج جدید رو دنبال کنید: Cinema.freakz
ستاره اي متولد شد
ستاره ي ما
تا چند ميليون سال همه چيز به خوبي پيش رفت
و ذرات خاک با برخورد به هم به اجرام بزرگتري تبديل مي شدند
اما به محض اينکه اين اجرام آن قدري عظيم شدند
که جاذبه ي کافي داشته باشند
شروع کردند به کشش يکديگر در مدارهاي متقاطع
اين چهره ي دنياي ماست
وقتي تازه بوجود آمده بود
از آن زمان تا کنون
هيچ کجاي سطح زمين سالم نماند
پس، با همه ي اتفاقات زمان تولد زمين و از بين رفتن مدارک خردسالي اون
چطور ميتونستيم اميدوار باشيم که با قطعيت
سن دنياي خودمون رو بدونيم؟
انسان ها از دوران باستان در سوداي حل فهم اين موضوع بودند
در سال 1650 در ايرلند اسقف اعظم جيمز آشر
محاسبه اي انجام داد که به نظر مي آمد پاسخ سوال باشد
او مثل تقريبا همه ي افراد زمان معاصر خودش
داستان خلقت کتاب مقدس رو صحيح و معتبر مي دونست
اما کتاب مقدس بطور دقيق به تعداد سال ها اشاره اي نکرده بود
پس آشر به دنبال رخدادي در "عهد قديم" گشت (بخش اول و قديمي تر انجيل)
که با وقايع تاريخي مطابقت داشته باشه
و چيزي که مي خواست رو در کتاب دوم پادشاهان يافت (بخشي از کتاب مقدس)
مرگ پادشاه بابِل «بخت النصر»
در سال 562 قبل از ميلاد مسيح
آشر سپس شروع کرد به اضافه کردن و محاسبه ي نسل هاي پيامبران
و سران خاندان هاي بزرگ
و 139 نسلي که در عهد قديم
از «آدم» تا «بخت النصر» ذکر شده
و کشف کرد
که جهان در روز 22 اکتبر
سال 4004 قبل از ميلاد مسيح
ساعت 6 بعدالظهر آغاز شده
که روز شنبه بوده است
گاه نگاري آشر،(ترتيب وقوع رخدادها با تاريخ دقيق) در دنياي غرب همچون انجيل
مقدس شمرده مي شد
تا زماني که ما براي يافتن سن زمين به کتاب ديگري روي آورديم
کتابي که دل سنگ ها نوشته شده بود
بيشتر لايه هاي سنگي در ديواره ي گرند کنيون
از رسوباتي تشکيل شده اند که به صورت رگه هاي نازک ته نشين شده اند
در زماني که اين بخش از جهان دريا بود
در دوره هاي زماني بسيار طولاني رسوبات تحت فشار به سنگ تبديل شدند
در اثر فشار لايه هاي بعدي که انباشته مي شدند
پايين ترين لايه، قديمي ترين است
يک لايه را انتخاب کنيد.هر کدام که مي خواهيد
اون يکي چطوره؟
در زمان هاي بسيار دور، بايد آب کم عمقي اينجا بوده باشد
در زمان دوره ي زمين شناسي پريکامبرين
حدود يک ميليارد سال پيش
تنها يک گونه ي حيات وجود داشت
اين باکتري هاي سبز-آبي مشغول بهره برداري از نور خورشيد
و توليد اکسيژن بودند
براي اونها، اکسيژن تنها ضايعات غيرقابل استفاده بود
اما براي جانوراني که بعدا رشد کردند از جمله خود ما
نَفَس حيات بود
خوب.يه لايه ي ديگه انتخاب کنيد
اون يکي چطوره؟
اسم اين لايه است the bright angel shale
اين لايه حدود 530 ميليون سال پيش تشکيل شد
اين ردپا ها 260ميليون سال پيش ايجاد شده اند
پس اگر ميخوايد سن زمين رو بدونيد
کافيه حساب کنيد که تشکيل شدن هر لايه چقدر زمان برده
بعد بجاي شمردن «نسل هاي پيامبران»
اعداد رو با هم جمع بزنيد
آسونه مگه نه؟
ما از مشاهده ي اين فرايند که هنوز هم امروزه در حال رخ دادن
اقيانوس ها و درياچه هاي سراسر دنياست
متوجه يک مشکل شديم
اينکه رسوبات مي تونن با سرعت هاي گوناگون ته نشين و انباشته بشن
اين فرايند معمولا بسيار آهسته رخ ميده
مثلا حدود 30 سانتي متر در هر يک هزار سال
اما در موقع يک سيل فاجعه آميز که به ندرت رخ مي ده
اين فرايند مي تونه به طرز قابل توجهي سريع تر بشه
اونقدر که 30 سانتي متر رسوب تنها در عرض چند روز ايجاد بشه
زمين شناسان زيادي از اين روش براي
محاسبه ي سن زمين استفاده کردند
آنها از گرند کنيون
و ديگر رشته هاي رسوبي اقصي نقاط جهان استفاده کردند
اما پاسخ هايي که يافتند چنان تنوع و اختلاف فاحشي داشت که چندان مفيد و قابل استفاده نبود
مثلا چيزي بين 3 ميليون تا پانزده ميليارد سال
و البته اين روش مشکلات ديگري هم داشت
حتي عميق ترين لايه هاي سنگي
قديمي ترين مواد کرده زمين نيستند
چرا؟ چون حتي سنگ ها هم نميتونستند از
نخستين دوره ي سخت و شديد تکوين زمين جان سالم بدر ببرند
اما در فضا، ماجرا چيز ديگريست
آيا هيچ يادگاري از زماني که زمين به وجود آمد وجود دارد؟
جيز هايي که بتوانند سن راستين زمين را بر ما آشکار کنند؟
من جايي رو ميشناسم که مواد و مصالح باقي مونده
از زمان پديد آمدن منظومه ي شمسي ما رو ميشه پيدا کرد
يعني بين مدارهاي مشتري و مريخ
مواد تشکيل دهنده ي کره ي زمين وقتي که تازه متولد شده بود
سرگردان در مخرني سرد بدون هيچ تغييري
از آن زمان تا کنون
چيزي حدود يک ميليون سال
خرده سيارکي بزرگ با يکي بسيار کوچکتر برخورد کرد
و مسير آن را تغيير داد
برخوردي در مسير حرکت که چيزي حدود
پنجاه هزار سال پيش رخ داد
بايد حسابي آرامش گرند کنيون را بهم زده باشه
زماني که از بالاي اون رد ميشده
تا اين گودال رو در جايي که
روزي آريزونا خواهد شد منفجر کنه
قطعاتي از اين شهاب سنگ آهني که اين گودال را پديد آورد
سالم و دست نخورده مانده است
اگر ميتونستيم تشخيص بديم اين آهن در چه زماني تشکيل شده
سن منظومه ي شمسي رو مي فهميديم
که زمين هم جزئي از اونه
اما چطور مي تونستيم اين کار رو بکنيم؟
يه سنگ انتخاب کنيد
فرقي نداره کدوم
اين يکي چطوره؟
بعضي از اتم هاي اين سنگ ممکنه راديو اکتيو بوده باشند
که يعني بطور هم زمان تجزيه شدند
و به عناصِر ديگه تبديل شدند
يک اتم اورانيوم، اول تبديل به يک اتم توريم ميشه
البته به طور متوسط، چند ميليارد سال زمان ميبره
اتم توريم به طرز قابل توجهي ناپايدار تره
و در کمتر از يک ماه تبديل به پروتاکتينيوم ميشه
يک دقيقه بعد، پروتاکتينيوم چيز ديگري ميشه
اتم دستخوش ده تغيير شکل هسته اي ديگه ميشه
تا زماني که به آخرين مرحله ي زنجيره ي تنزل مي رسه
يک اتم پايدار «سرب»
و سرب باقي خواهد موند
تا ابَد
در قرن بيستم طي دهه هاي متوالي تلاش هاي عظيمي براي
اندازه گرفتن زماني که هر عنصر راديواکتيو نياز داره تا
تبديل به عنصر ديگري بشه انجام شد
فيزيکدانان کشف کردند که اتم هاي هر عنصر ناپايدار
با سرعت ثابتي تبديل به اتم ديگر مي شود
هسته ي اتم مثل يک معبد مي مونه
مصون از هرگونه صدمات و تغييرات محيطي
با چکش بهش ضربه بزنيد
در روغن سرخش کنيد
بخارش کنيد
ساعت هسته اي به کار خودش ادامه مي ده
و زمان استاندارد دقيق خودش رو نگه مي داره
زماني که نيازي به نگاه کردن به خورشيد و ستاره ها نداره
چه راهي براي پيدا کردن سن واقعي زمين
بهتر از اتم اورانيوم؟
اگر بدونيد چه مقدار از اورانيوم موجود در يک سنگ
تبديل به سرب شده
اونوقت مي تونيد محاسبه کنيد چه مقدار زمان
از موقع بوجود آمدن اون سنگ ميگذره.
اما يه مشکلي هست
سنگ هايي که موقع شکل گيري اوليه ي کره ي زمين وجود داشتند
ديگه نيستند
همشون خُرد،ذوب و يا تبديل شدند
يک راه براي محاسبه ي مقدار سربي که
در آغاز وجود داشت هست
هديه اي آسماني :
شهاب سنگ ها
اين يکي...تکه اي از شهاب سنگي که
اين گودال رو درست کرد، عالي بود
مقدار سرب موجود در عمق اين شهاب سنگ
دقيقا همون مقداري است که وقتي زمين شکل گرفت بود
از آنجا که شما سرعت ثابت تبديل اورانيوم را مي دانيد
توسط اون مي تونيد سن شهاب سنگ رو تشخيص بديد
که همون زماني است که زمين تشکيل شده
تنها لازم بود که مقدار سرب
درون شهاب سنگ رو اندازه بگيريد
آسونه نه؟
دانشمندي به نام هريس بران
در دانشگاه شيکاگو
اولين نفري بود که سال 1947 اين موضوع رو فهميد.
او يک دانش آموخته ي جوان رو براي انجام اين کار انتخاب کرد
پترسون هيچ وقت تصور نمي کرد که اين ماموريت
چطور مسير زندگي او
و ما را دگرگون خواهد کرد
اونچه که تحقيق علمي صِرف به نظر مي رسيد
معلوم شد که خيلي بيش از اين ها بوده
کلر پترسون ، پسر يک پستچي از آيوا
ذاتا سرکش، و در مدرسه هم چندان خوب نبود
اما دانشمند بالفطره بود
زمين شناسي به نام هريسون بران
به پترسون ماموريتي علمي واگذار کرد
که به نظر آسان مي رسيد
اشکال نداره پت صدات کنم؟
مي دونم که تو زمين شناس نيستي
احتمالا فرق بين گرانيت و فلدسپار هم نمي دوني
اما شنيدم توي کار کردن با
دستگاه طيف سنج مواد خيلي واردي
خوبه.ازدواج کردي پت؟
بله، لوري.بله اون...اون هم شيميدانه
ما با هم روي پروژه ي منهتن کار کرديم
توي اوت ريج
خوبه.باشه.خوب اولين چيزي که بايد بدوني:
يه کريستال هاي ريزي هستند به نام زيرکون
خيلي خيلي کوچکند،اندازه ي نوک سوزن خيلي هم سفت و سختن
هيچي بهش وارد يا ازشون خارج نميشه
منظورم اينه که ميليارد ها ساله که اينطورن
ما مي دونيم اين ذرات چقدر قديمي اند چون سنگ هايي
که اونها ازش اومدن رو تعيين تاريخ کرديم
هر زيرکون فقط چند ذره ي اورانيوم در
چند ميليون داره و اون اورانيوم هم در حال تبديل شدن
به ذرات کوچکتر سربه
يه راهي پيدا کن که مقدار اين سرب رو محاسبه کني
بعد همين کارو با شهاب سنگ انجام بده
فکر ميکني بتوني اين کارو بکني پت؟
بله بله چرا که نه
خوبه، جون وقتي اين کارو بکني، اولين نفري خواهي بود
که سن زمين رو مي دونه
و حسابي معروف مي شي
کار آسونيه
مثل آب خوردن
وقتي پترسون مشغول اندازه گيري
مقادير ناچيز سرب در ذره هاي زيرکون بود
دانش آموخته ي ديگري بنام جرج تيلتون
مقدار اورانيوم رو در همون ذرات اندازه مي گرفت
کاري که پترسون بايد مي کرد
اندازه گيري مقدار سرب با دقت يکسان بود
بيا بگير پت
شش بار اندازه گيري کردم، نتايج يکسان بود
3.2قطعه در ميليون
بله، خيلي خوب جرج.ممنون
نتايج تيلتون هميشه يکسان بودند
اما نتايج پترسون از مقدار سرب در همون ذرات
به طرز چشمگيري متضاد و ناهمخوان بود
با عقل جور در نميومد
آيا ممکن بود آزمايشگاه توسط آزمايش هاي قبلي
با سرب آلوده شده باشه؟
شايد مشکل بالا بودن مقدار طبيعي سرب
در محيط بود که باعث اختلال در آزمايش مي شد
پترسون هرکاري که ميتونست انجام داد
تا آزمايشگاه رو از سرب پاک کنه
اما هنوز صد برابر سرب اضافه وجود داشت
او دو سال با اين مشکل کلنجار رفت
آره جون خودت عين آب خوردنه
پترسون متوجه شد ناچاره که ظرف ها و ابزار هاي آزمايشگاهي رو
در اسيد بجوشونه و مواد شيميايي رو براي کم کردن آلودگي سرب در آزمايشگاهش
خلوص بيشتري بده
هي ...شما
نه! من تازه اومدم
مي دونيد دستشويي کجاست؟
آه! لعنت
همه ي تميزکاري و ضد عفوني کردن هاي وسواسي پترسون
هنوز کمکي به به حل مشکل نکرده بود
او مي بايست آزمايشگاه شخصي خودش رو از نو طراحي کنه و بسازه
اين فرصت وقتي دست داد که هريسون براون
به انستيتوي تکنولوژي کاليفرنيا در پاسادينا رفت
و از پترسون دعوت کرد که بهش ملحق بشه
خيلي خوب تام ديگه کافيه
حالا ميتونيم از راهرو عبور کنيم
پترسون اکنون شش سال بود که درگير موضوع بود
سرسختانه منابع مختلف سرب رو
که ممکن بود وسايلش رو تحت تاثير قرار بدهد
پيدا مي کرد و از بين مي برد
او اولين اتاق «فوق تميز» جهان رو ساخته بود
او بالاخره تونست اندازه بگيره که
چقدر سرب در سنگ بود
همون سنگي که عمرش قبلا مشخص شده بود
بالاخره پترسون آماده بود
تا عهده ي شهاب سنگ آهن بربياد
و سن واقعي زمين رو مشخص کنه
او نمونه ي شهاب سنگ خودش رو
به لابراتوار ملي آرگون آورد
جايي که دقيق ترين طيف سنج جهان
به تازگي در اون شروع به کار کرده بود
دُکي، نميشه تا فردا صبر کني؟
خوب رفيق،بايد تو رو بخارت کنيم
طيف سنج از آهنربا استفاده مي کنه
تا عناصر مختلف درون يک نمونه رو از هم جدا کنه
تا بشه مقدار هر کدوم رو محاسبه کرد
اين آخرين قطعه گمشده پازل براي تشخيص
سن واقعي زمين رو فراهم مي کرد
حالا تو رو يونيزه مي کنم
اسمش از خودش بدتره
What's an electron between friends?
چون نمونه رو از هرگونه آلودگي سرب محيط خارج حفظ کرده بود
پترسون بالاخره آماده بود تا ميزان
سرب و اورانيوم درون نمونه رو حساب کنه
و محاسبه کنه که اونها چند سال پيش تشکيل شدند
يعني سن واقعي کره ي زمين
متشکرم از همه ي دانشمنداني که قبل از من بوده اند
.متشکرم از زمين شناسان
متشکرم چارلز لايل ( زمين شناس سرشناس انگليسي قرن نوزدهم و از دوستان نزديک چارلز داروين)
متشکرم مايکل فارادي (دانشمند برجسته ي انگليسي قرن هجدهم در زمينه الکترومغناطيس و الکتروشيمي)
J.J. Thomson. جي جي تامسون (فيزيکدان انگليسي قرون 19 و 20 و برنده ي جايزه ي نوبل فيزيک در 1906)
ارنست رادرفورد (فيزيکدان هسته اي نيوزلندي قرن بيستم-ملقب به پدر انرژي هسته اي)
متشکرم هريسون برون (فيزيکدان و ژئوشيميست امريکايي قرن بيستم)
جهان چهار و نيم ميليارد سال عمر دارد
ما موفق شديم
مادر؟
مادر
پترسون مي خواست مادرش اولين کسي باشه که اونچه او
براي کشفش سال ها باهاش دست و پنجه نرم کرده بود رو بدونه
سن واقعي زمين
جايزش براي اين اکتشاف؟
دنيايي از مشکلات
او خبر نداشت، اما در مسير برخورد
با برخي از قوي ترين افراد جهان بود
براي روميان باستان
سياره ي حلقه دار شکوهمند زحل مکاني واقعي نبود
نه بخشي از جهان، بلکه پادشاهي از جانب خداوند
فرزند آميزش آسمان و زمين
خداي سرب بود
اين ستون ها تنها بازمانده ي
قديمي ترين معبد محل اجتماعات رومي ها بود
که اولين بار 2500 سال پيش وقف زحل شده بود
همچنين خزانه داري روم
و ديوان سنجش و توزين بود
است Saturnalia امشب (جشن خداي زهل)
جشني دبوانه وار در ماه دسامبر براي اداي احترام به زحل
و زندگي همه ي وارونه خواهد شد
اربابان به بردگان خدمت خواهند کرد
جنگ يا اعدامي انجام نخواهد شد
و مردم به يکديگر هديه خواهند داد
چند صد سال ديگر از چنين روزي
وقتي اولين پدران کليسا به دنبال راهي مي گردند که
کافران بيشتري رو به سمت خودشون جذب کنند
تصميم مي گيرند که «ساتورناليا» رو به «کريسمس» تبديل کنند
و اين آخرين عيد از ليستي طولاني از اعياد زمستاني اي است
که کليسا تصميم گرفت براي مقاصد خود تغيير دهد
مجسمه ي عظيم زحل احتمالا همچين چيزي بوده
در شب بزرگداشت زحل
اما در روم باستان اين خدا،روي ديگري هم داشت،جنبه اي تاريک
سرد و بدخلق،هيولايي تنبل
که تسليم کشمکش خشم و جنون بود
او دست به خشونتي غير قابل بيان نسبت به پدرش زد
و فرزندانش را بلعيد
از بين همه ي سياره هاي قابل رويت
براي چشمان پيشينيان که ابزاري براي ديدن دوردست نداشتند
زحل کندترين سياره بود
که همين مشخص مي کرد
که چرا نام خداي سرب به آن داده بودند
اما بر ما پنهان نيست
که جنبه هاي منفي تر شخصيت زحل
بازتاب دهنده ي دانش پيشينيان از علايم مسموميت با سرب بود
وضعيت مزحکي بود که رومي ها داشتند
با اينکه مي دونستند
تماس با سرب بدون شک باعث مسموميت افراد
عقيم شدن و ديوانگي ميشه
با اين حال اگر گفتيد براي ساختن لوله هايي که
آب آشاميدني اونها رو از کانال ها عبور ميداد از چه فلزي استفاده کردند؟
يه راهنمايي بهتون مي کنم
لغت «لوله کشي» از (plumbing)
از کلمه ي يوناني «سرب» گرفته شده (plumbum)
براي ساختن لوله هاي حمام هاي معروفشون از چه فلزي استفاده مي کردند؟
و طعم ترش شراب رو چطور از بين مي بردن و شيرينش مي کردند؟
براي ساختن خمره ها و ديگ هاي غذاشون از چي استفاده مي کردند؟
برخي تاريخدانان معتقدند
که استفاده ي گسترده از سرب دليل اصلي
افول و سقوط امپراطوري روم بود
چرا مدت ها پس از اينکه مي دونستند سرب سمّي است
هنوز هم ازش استفاده مي کردند؟
چون ارزان بود،و شکل دادن و کار کردن باهاش آسان بود
و کساني که در معرض درجات کشنده ي سرب بودند
معدنچي ها و کارگراني بودند که با سرب کار ميکردند
و کسي براشون ارزشي قائل نبود
زندگي اون ها اهميتي نداشت
اون ها بَرده بودند
بيشتر سرب موجود در کره ي زمين در جايي بسيار دور
از موجودات زنده، در قعر زمين بود
اما حدود 8500 سال پيش
انسان ها کم کم متوجه شدند که چطور بايد حفاري
و فلزات رو از سنگ ها استخراج کنند
زماني که اين اقامتگاه تازه ساخته شده بود
تنها چند هزار سال پيش
روميان سالانه 80 هزار تن سرب توليد مي کردند
چرا سرب اينقدر براي ما سمّي است؟
چون وقتي سرب وارد خون ميشه
شکل ديگر فلزات مثل روي و آهن رو به خودش ميگيره
عناصري که سلول هاي ما براي رشد و نمو بهشون نياز دارند
آنزيم هاي درون سلول از تغيير شکل سرب فريب مي خورند
و شروع به رقصيدن مي کنند
اما اين رقص مرگه چون سرب عنصر دغل بازيه که
نميتونه نياز هاي حياتي سلول رو برآورده کنه
همچنين سرب انتقال دهنده هاي عصبي
يعني شبکه ارتباطي بين سلول ها رو مسدود مي کنه
که باعث اختلال در گيرنده ي هاي مولکولي ميشه
که براي حافظه و يادگيري ضروري هستند
اين فرايند بالاخص براي کودکان بسيار مضرّه
مسموميت سرب به هيچ کس رحم نمي کنه
در سال هاي آغازين قرن بيستم
توليد کننده هاي رنگ صنعتي که از سرب تهيه مي شد
صنعت نوپاي تبليغات رو به خدمت گرفتند تا مصرف کنندگان رو متقاعد کنند که سرب
براي کودکان ضرري نداره
«سرباز اسباب بازي سربي روزي به بچه ي هلندي گفت»
«همه ي ما دوستاي خوبي داريم که توشون از سرب استفاده شده»
«بيا يه مهموني بگيريم و دوستامون رو دعوت کنيم»
«تا همه با بقيه ي اعضاي خونواده ي شاد سربي ها آشنا بشن»
«اولين مهمون يه لامپ برقي سرخوش و شاد بود»
«لامپ گفت من خيلي درخشانم»
«هميشه شب رو روشن ميکنم»
«همه ي درخششم مال کله ي شيشه اي منه»
«که نور رو درخشان تر نشون مي ده»
«چون از سرب درست شده»
«يک جفت کفش وارد شدند و دستاي کوچولوي هلندي رو گرفتند»
«گفتند ما محافظ تو هستيم که پاهاتو خشک و گرم نگه مي داريم»
«مي دوني وقتي ما درست مي شديم مردي که مارو ساخت گفت»
«ما قوي و سرسخت و سرزنده ايم»
«چون توي ما از سرب استفاده شده»
اما توليد سرب هنوز به اوج خودش نرسيده بود
تا وايل دهه ي 1920
که تامس ميجلي شيمي دان
و چارلز کتِرينگ مخترع از جنرال موتورز
متوجه شدند که سرب تترا اتيل (ترکيب سنگين و سمي سرب که به بنزين مي افزايند)
ميشه به عنوان افزودني ضد ضربه زنندگي به بنزين افزوده بشه
اونا کمپاني اي با اسم شرکت اتيل تاسيس کردند
اين ماده حتي زماني توسط وزارت جنگ آمريکا به عنوان
گاز سمي براي استفاده ي احتمالي در جنگ مورد بررسي قرار گرفته بود
برخلاف سرب محلول در رنگ،اين نوع سرب محلول در چربي بود (اضافه ي آن از بدن دفع نمي شد)
اگه نصف فنجان از اون روي پوست بريزه ميتونه شما رو بکشه
توليد کنندگان حساب کردند
که ميتونن سالي 60 ميليون تن از اون رو بفروشن
تنها مشکل اين بود که
بعضي از کارگرها يي که اين مواد رو در
کارخونه هاي دلاوِر و جرزي تهيه مي کردند
دچار توهم ميشدند و از پنجره بيرون مي پريدند
و با ضجه و فرياد جان ميدادند
اين تجارتِ فوق العاده پرسودي بود که به تبليغاتي
فراتر از رقصيدن لامپ نياز داشت
چيزي که نياز بود، يک دانشمند بود
که ترس مردم رو از بين ببره و تصويري که از سرب در ذهن داشتند رو بهبود ببخشه
و کارخونه دارها شخص مناسب اين کار رو پيدا کردند
اين يکي از اولين دفعاتي بود
که از اعتبار علم و دانش
براي سرپوش گذاشتن روي خطري که سلامت مردم و محيط زيست رو تهديد مي کرد استفاده شد
رابرت کيهو ،دکتري جوان از سينسيناتي
توسط شرکت جي ام استخدام شد
او با استفاده از علم راجع به خطرناک بودن سرب
در اذهان عمومي ترديد ايجاد کرد
او گفت که سرب در طبيعت توليد ميشه و طبيعيه
بله، ممکنه خطرات شغلي اي براي کساني که
با سرب کار ميکنند وجود داشته باشه
که ميتونه به بهترين شکل با دستورالعمل هاي صنعتي کنترل بشه
و هيچ شواهدي دال بر اينکه
سرب سلامت مصرف کنندگان رو تهديد کنه وجود نداره
تا ده ها سال هيچ کس نظريات او رو به چالش نکشيد
تا زماني که کلر پترسون رفت به دنبال
پيدا کردن سن زمين
تحقيقات پترسون درباره ي سن کره ي زمين
او رو تبديل به برجسته ترين متخصص اندازه گيري
آثار و مقادير سرب جهان کرده بود
و مثل بقيه ي هم عصران خودش
تصور مي کرد پراکنش سرب بصورت طبيعي صورت مي گيره
او که به معناي واقعي کلمه دانشمند بود شروع کرد
به کشف هرچيزي که ميشد راجع به
به چرخه ي توليد و بقاي سرب در محيط زيست فهميد
او با استفاده از کمک مالي انستيتوي نفت امريکا
ميزان غلظت سرب موجود در آب هاي
عميق و کم عمق دريا رو اندازه گرفت
بار ديگر، پترسون متوجه شد که
اطلاعات اوليه اش اصلا جور در نميومد
در آب هاي عميق دريا فقط مقادير ناچيزي
از سرب مشاهده ميشد
اما در قسمت هاي کم عمق و سطحي
غلظت سرب صدها برابر بيشتر بود
در اقيانوس ها، صدها سال زمان لازمه
تا آبهاي سطحي با آبهاي قسمت هاي عميق در آميخته شوند
اين باعث شد پترسون متوجه بشه که مقادير عظيمي از سربِ موجود در آب ها ي کم عمق
به تازگي به اون وارد شده
اگر غير از اين بود مي بايست سرب به ميزان برابري در آب ها پخش مي شد
با دونستن مقدار سرب موجود در آب هاي کم عمق
و مقدار زماني که نياز بود تا اين سرب با لايه هاي عميق تر مخلوط بشه
او توانست نرخ آلودگي سرب در سطح رو تخمين بزنه
پترسون از خودش پرسيد
چه چيزي ميتونه منبع چنين ميزان عظيمي از سرب در اقيانوس هاي جهان باشه؟
اين همه سرب از کجا مياد؟
فکر کنم ميدونم هريسون
از بنزين سرب دار مياد
خوب پس يه مشکلي داريم پت
چون اين همون جاييه که پول هم ازش مياد
اما پترسون خيال نداشت تسليم بشه
اون مستقيم رفت سراغ چاپ يک مقاله ي علمي
تا مدارکي که بر عليه بنزين سرب دار داشت ارائه بده
وقتي او مقاله رو براي ژورنال علمي بسيار معتبر
فرستاد Nature اسم خودش رو در جايگاه دوم قرار داد
او معمولا اين کار رو براي دانشجوهاش انجام مي داد
تا به اعتبار اسمشون کمک کنه
او در تمام عمرش از قرار گرفتن در کانون توجه مردم
و مزاياي اون اجتناب کرد
تنها سه روز بعد از انتشار مقاله
مقاومت ها شروع شد
سلام دکتر پترسون از آشنايي با شما خوشوقتم
به شدت تحت تاثير کار شما قرار گرفتم
کار شما خيلي براي ما
در شرکت هاي نفتي و صنايع شيميايي مفيده
خوب بدون کمک هاي مالي شما امکان پذير نبود
دقيقا.و دلمون ميخواد هر کاري که ميتونيم براي کمک به شما انجام بديم
خوب من داشتم به اين فکر مي کردم که ميزان سرب در يخ هاي قطبي رو اندازه بگيرم
تا ببينم همون وضعيت اقيانوس ها رو داره يا نه
سرب؟ شما که اين کار رو قبلا انجام داديد
ما فکر مي کنيم وقتشه که شما به سراغ ديگر عناصر کمياب بريد
در واقع، دکتر پترسون
توانايي مالي براي پستيباني تحقيقات شما در هر رشته ي ديگه اي بجر اين يکي
هيچ محدوديتي نداره
سرب سم عصبيه
وقتي سرب تترا اتيل رو از کارخونه منتقل مي کنيد
قبل از اينکه به بنزين اضافش کنيد
مثل سلاح شيميايي با احتياط جابجاش مي کنيد
اين کار حتما دليلي داره
فکر مي کنيد وقتي اين همه سرب
از اگزوز ماشين خارج ميشه بعدش کجا مي ره؟
به اين فکر کنيد که چه بلايي ممکنه سر خودمون و بچه هامون بياره؟
دکتر کيهو نشون داده که ميزان سرب موجود در محيط
مثل برف ماه دسامبر طبيعيه
پس چرا توي آبهاي عميق هيچي نيست؟ اينجا رو ببينيد
بذاريد نشونتون بدم
متشکريم که وقت گذاشتيد
صبر کنيد، شما ميخوايد همينطور به کارتون ادامه بديد
و ميليون ها تن سم رو وارد هوايي که تنفس مي کنيم بکنيد؟
اگر تحقيقات من کار شما رو متوقف نکنه
در آينده يک دانشمند ديگه اين کارو خواهد کرد
بودجه ي تحقيقاتي پترسون از طرف صنايع نفتي
يک شبه از بين رفت
در حقيقت تلاش کردند اخراجش کنند
اما دولت ايالات متحده ارتش،نيروي دريايي
کميسيون انرژي هسته اي اداره ي سلامت اجتماعي
و بنياد ملي علوم در کنارش ايستادند
و از تحقيقات او راجع به آلودگي سرب حمايت کردند
تحقيقاتش او رو از گرينلند در شمالي ترين نقطه ي زمين
تا قطب جنوبگان در جنوبي ترين نقطه ي زمين
و رودخانه ها، کوه ها و دره هاي ميان اونها برد
حتي در سخت ترين شرايط
پترسون و تيمش سخت کار کردند تا محيط
بي نقص «اتاق تميز» رو بازسازي کنند
لباس هاي پلاستيکي اونها هر روز بايد عوض مي شد
و روزي 10-12 ساعت در هواي زير صفر درجه کار مي کردند
اونها راهي به طول 60 متر
در يخ هاي قطب جنوب حفر کردند
اين شکلي از سفر در زمان بود
براي بدست آوردن برفي که سه قرن پيش باريده بود
.يعني قبل از آغاز انقلاب صنعتي
!دماغت
!دماغت رو پاک کن لعنتي
هزاران برابر سرب بيشتري در بدن تو هست
!تا در اين يخ
ميخواي همه ي نمونه ي کوفتي رو آلوده کني؟
پس از چهار هفته ي طاقت فرسا
،و خسته کننده ي جمع آوري نمونه ها
.پنرسون آماده بود تا به آزمايشگاهش برگرده
او متوجه شد که دقيقا مثل اقيانوس ها، ميزان سرب
موجود در يخ چند صد سال پيش هم بسيار اندکه
هرکجا روي کره ي زمين رو که مي گشت
هرچقدر که در زمان به عقب سفر مي کرد
:نتايج همواره داستان يکساني رو روايت مي کردند
ميزان طبيعي پراکندگي سرب در آب و هوا
.در زمان هاي گذشته بسيار کمتر بوده
براي هزاران سال، سرب عامل
صدمات مغزي،اختلالات رشدي
.رفتار خشونت آميز و حتي مرگ بوده
در جستجوي يافتن سن زمين
پترسون به شواهدي دال بر
.مسموميت انبوه مردم در مقياسي بي سابقه برخورد
اما کيهو و ديگر دانشمنداني
که توسط صنعت سرب استخدام شده بودند
مردم را قانع کردند که دليلي براي .نگران شدن وجود نداره
همه پترسون رو آدم پستي مي دونستند
تا اينکه يک نفر به موضوع توجه نشون داد
پترسون کشفياتش درباره ي سرب رو
در اختيار عموم قرار داد
او يافته هاش رو در
يک ژورنال بهداشت زيست محيطي مشهور منتشر کرد
و چندين کپي هم براي مقامات دولتي مختلف فرستاد
از جمله يک سناتور بسيار با نفوذ
ادوارد ماسکي اهل مِين رئيسِ کميسيون
آلودگي آب و هواي سنا بود
.در 1966 او يک دادرسي دربار ه ي مسئله ي سرب ترتيب داد
اولين شاهد
کسي نبود جز دکتر رابرت کيهو، دانشمند
.مدافع قديمي بنزين سرب دار
آيا نتيجه ي تحقيقات شما اينه که از سال 1937
تا به امروز هيچ تغييري
در ميزان سربي که
در هوا هست و افراد پليس
کارکنان پمپ بنزين يا رانندگان در معرضش قرار مي گيرند رخ نداده؟
کوچکترين مدرکي وجود نداره
که در اين وضعيت و در دوره ي ما
چنين تغييري رخ داده باشه
.هيچ مدرکي نيست
زمان جلسات دادرسي طوري تنظيم شده بود که هنگام برگذاري
شديد ترين منتقد -کلر پترسون- در قطب جنوب باشه
اما او برخلاف انتظار همه
.در روز پنجم اظهارات شهود، به دادگاه وارد شد
به نظر مي رسه که شاهد افزايش
ميزان سرب در بدن افراد
،در نتيجه ي حضور آنها در محيط زيست هستيم
درسته؟
.کاملا درسته
در تشخيص ميزان نمونه ي سرب
شما از اندازه گيري هايي که خودتون از محل هاي مختلف کرديد بهره برديد
.بله
آيا اين مشاهدات با مشاهداتي که
راجع بهشون از ديگر شهود شنيديم تفاوت دارند؟
.خير، اين مشاهدات يکسان هستند
شما...شما شهادت داديد که هيچ تغييري
در ميزان سرب طبيعي رخ نداده، درست ميگم؟
.درسته
آيا اطمينان داريد؟
.صد در صد
ميزان سربي که امروزه در بدن افراد هست ممکنه که معمولي باشه
.اما به هيچ عنوان طبيعي نيست
پس شما با ارقام دکتر کيهو مخالفتي نداريد؟
.خير.خير
منظورتون اينه که اعداد و ارقام يکسان
به دو نتيجه ي متفاوت مي رسند؟
.بله
مي دونيد، اين از اون چيزاست که
.انتظار داريم از وکلا بشنويم نه از دانشمندان
.من هم با حرفتون موافقم، درسته
به نظر مي رسه که شما از نتايج خودتون .کاملا مطمئن هستيد دکتر کيهو
اتفاقا من در اين زمينه بيش از
.هر انسان زنده ي ديگه اي تجربه دارم
در اين ميزان ،سرب باعث صدمات جدي مزمني
.در بدن انسان ميشه
هيچ مدرک پزشکي اي وجود نداره که نشون بده سرب
.باعث به خطر افتادن سلامت عمومي بشه
اين غير مسئولانه است که ميليون ها تن مواد
!سمي رو استخراج کنيم و بعد توي محيط زيست رها کنيم
اگر مدرکي بود که نشون بده براي سلامتي مضره تا الان پيداش کرده بوديم
!ولي نه اگر شغل و هدف شما فروش سرب باشه
پترسون 20 سال ديگه با صنعت سرب جنگيد
تا اينکه بالاخره استفاده از سرب در محصولات مصرفي .ابالات متحده ممنوع شد
مردي که سن زمين رو مشخص کرد
همچنين عهده دار يکي از
.بزرگترين پيروزي هاي بهداشت عمومي در قرن بيستم بود
دز عرض تنها چند سال، ميزان سرب متوسط
.موجود در خون کودکان 75 درصد کاهش پيدا کرد
.امروزه مسائل پزشکي و سلامت، مورد اتفاق همگان است
چيزي به عنوان ميزان «غير سمي» سرب
.هرچند ناچيز،در بدن انسان ها وجود نداره
امروزه دانشمندان زنگ خطر
.تهديدات ريست محيطي را به صدا در مي آورند
سود جويان هنوز هم دانشمندان خودشون رو اجير مي کنند
.تا آب رو گل آلود کنند
،اما در نهايت
.طبيعت، فريب نخواهد خورد
« ما را در تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید » [ TG : @cinemaafreak - IG : Cinema.freakz ]
« ارائه ای از سینمافریک مرجع بزرگ فیلم و سریال بدون سانسور » [ CinemaFreak.Net ]